Week 12 - Uit de Kerk op Ypenburg - Verdwijnt God uit Nederland

Uit de Kerk op Ypenburg

Verdwijnt God uit Nederland?

door: ds. Attie Minnema

Om maar meteen met een geloofsantwoord te reageren op bovenstaande vraag: ‘Nee, ik geloof dat God niet verdwijnt uit Nederland’.

U hebt misschien al bedacht dat bovenstaande titel van deze column een variatie is op het boek ‘Toen God verdween uit Jorwerd’ van schrijver Geert Mak dat in 1996 is verschenen. Mak schreef over het kleine Friese dorp Jorwerd, over de veranderingen in het dorpsleven waarbij o.a. de kerk gesloten werd en God en geloof leken te zijn verdwenen. Inmiddels is God terug in het dorp en ook het geloof, in een nieuwe vorm, in een kloosterachtige bezinningscentrum gevestigd in de kerk in het dorp.

Toch zou je kunnen denken dat God, of in ieder geval geloven in God, langzaam verdwijnt uit Nederland. Volgens het 10 jaarlijkse rapport ‘God in Nederland’ is nu nog maar 25% van de Nederlanders kerkelijk en dat zal waarschijnlijk nog wel dalen tot 20%. En ook bij de ‘spirituelen’, gelovigen buiten de gevestigde kerken, is de groei eruit. Een ‘tienjaarlijkse koude douche’ noemde iemand de uitkomsten van de onderzoeken naar ‘God in Nederland’ sinds 1966. En het is waar, onze samenleving is niet meer zonder meer ‘christelijk’ te noemen. Daar moeten we als kerk en gelovigen nuchter en realistisch in zijn. En niet alleen dit onderzoek maar ook andere tendensen wijzen in die richting. Bijvoorbeeld de afschaffing van de zondagswet, het weglaten van ‘bij de gratie Gods’ in wetten, en in winkelreclame’s rond de christelijke feestdagen lijken de woorden Kerst en Pasen niet meer genoemd te mogen worden, daarom spreekt men van ‘Feestdagen’ ‘Vrolijk voorjaar’ en ‘verstopeitjes’.

We worden als kerk teruggeworpen op onszelf (en op God zeggen wij dan in gelovig vertrouwen). We kunnen niet meer leunen op vanzelfsprekendheden. Dat betekent ook dat we als kerk ons moeten bezinnen op wat werkelijk van betekenis is. In die zin is deze situatie ook een nieuwe uitdaging en misschien zelfs een nieuwe kans. Het Chinese teken voor crisis schijnt uit twee tekens te bestaan die ‘gevaar’ en ‘kans’ betekent. Het gevaar van deze situatie is dat we als gelovigen moedeloos worden en ons stilletjes terugtrekken binnen de kerkmuren. Maar ons wordt ook een nieuwe kans geboden om te zoeken naar wat echt belangrijk is om kerk te zijn in deze tijd. We moeten zoeken naar nieuwe vormen en misschien ook nieuwe woorden om het geloof te leven en te beleven en zichtbaar te maken in de tijd en samenleving van nu.

Het is bijna Pasen, het verhaal van een weg die dood leek te lopen in het donker, maar toch uitkwam in het Licht en in het Leven. Een weg die nu, tweeduizend jaar later, nog steeds verder gaat. Geen doodlopende weg dus. Op die weg kunnen wij als kerk en als gelovigen verder gaan en wie wil mag daarop meegaan.

Week 15 - Uit de Kerk op Ypenburg - Meeste stemmen gelden?

Uit de Kerk op Ypenburg

Meeste stemmen gelden?

door: ds. Attie Minnema

Vorige week hebben we kunnen stemmen voor het referendum over het associatie verdrag met Oekraïne. Het was spannend of de opkomstdrempel van 30 % zou worden gehaald. De opkomst werd  32 % en 2/3 van de uitgebrachte stemmen was tegen het associatieverdrag en 1/3 voor. Een duidelijke overwinning voor het ‘nee’ kamp, al kun je daarbij bedenken dat het eigenlijk maar 20 % van de kiesgerechtigde Nederlanders is. En waar waren de ‘nee’ stemmers eigenlijk tegen? Tegen de inhoud van het verdrag of was het eigenlijk een ‘nee’ tegen Europa of tegen de regering? En wie zijn nu eigenlijk de winnaars en de verliezers?

Verkiezingen, referendums, stemmingen, dragen altijd het gevaar in zich dat de verliezende minderheid met een katterig gevoel achterblijft. Dan geldt zeker bij verkiezingen waar het tussen ‘ja’ en ‘nee’ gaat. Of bijv. in de Verenigde Staten, waar bij de verkiezingen per staat van de kandidaat voor het presidentschap alle ‘kiesmannen’ naar de winnaar gaan, dus in feite ook de stemmers van de verliezende kandidaat: ‘the winner takes it all’. Het is de vraag of dat een eerlijk systeem is. Ons land kent een meerpartijenstelsel waarin ook de minderheid in het parlement vertegenwoordigd is en mee kan praten over besluiten en wetten.

In de Protestantse Kerk is ook een democratische vorm van besluitvorming gebruikelijk. In alle kerkelijke vergaderingen worden besluiten steeds na gemeenschappelijk overleg en zo mogelijk met eenparige stemmen genomen. Zo staat het vermeld in de kerkorde, het reglement van de kerk. Men probeert door het uitwisselen van argumenten en gesprek daarover tot een gezamenlijk standpunt te komen. In plaats van te snel te stemmen waarbij de meerderheid van de helft + 1 of bijvoorbeeld 2/3 meerderheid wint. En er dus ook verliezers zijn. Juist waar het in de kerk over belangrijke, inhoudelijke geloofszaken gaat, is het een belangrijk uitgangspunt dat het niet gaat om ‘winnen’ en ‘verliezen’. Maar om elkaar serieus te nemen in ieders mening en van daaruit te komen tot een besluit dat het beste en meest vruchtbare is voor heel de kerkelijke gemeenschap.

Natuurlijk kan het voorkomen dat men het niet eens wordt, dat éénparigheid, eenstemmigheid niet te bereiken is, dan zal uiteindelijk toch gestemd moeten worden waarbij met meerderheid een besluit wordt genomen. Als dat gebeurt na goede gesprekken waarin iedereen zich serieus genomen voelt, zal het voor de minderheid gemakkelijker te accepteren zijn.

In een goede democratie, in het groot of in het klein, wordt ook de minderheid serieus genomen. In de onrustige samenleving waarin wij leven en waarin veel tegenstellingen zijn, is en blijft dat een belangrijk uitgangspunt. Daar gaan onze samenleving misschien nog iets van de kerk leren.

Week 10 - Uit de Kerk op Ypenburg - Minderen

Uit de Kerk op Ypenburg

Minderen

door: ds. Attie Minnema

Soms raken dingen, trends uit het kerkelijk leven en uit het ‘gewone’ maatschappelijke leven elkaar. In de kerk bevinden we ons deze weken in de 40 dagentijd voor Pasen. Een tijd waarin we ons voorbereiden op het Paasfeest en ons bezinnen op de betekenis van het lijden van Jezus. Deze tijd wordt ook wel ‘vastentijd’ genoemd. Katholieke gelovigen, en ook steeds meer protestanten, doen op één of andere manier aan vasten: jezelf iets ontzeggen. Van oorsprong betekent dat niet of minder eten, bijv. geen vlees, geen snoep of koekjes e.d. Maar veel mensen vullen dit vasten ook in door bijv. geen alcohol te drinken, geen t.v. kijken, geen social media, minder auto rijden enz.

Een vorm van vasten om je bewust te worden van veel dingen in het leven die je als vanzelfsprekend hebt en gebruikt, maar die misschien eigenlijk wel overvloedig zijn. Ook drukt vasten iets uit van solidariteit met het lijden van de vele armen in de wereld die dagelijks tekort komen aan de gewone dagelijkse behoeften. Je kunt dan ook de opbrengst van wat je bespaart door het vasten geven aan een goed doel.

Ook in de maatschappij zien we een tendens van ‘minderen’. Deze week kwam ik meerdere berichten tegen in kranten en bladen over ‘minimaliseren’, een beweging die over lijkt te slaan naar Nederland. Verschillende lezers geven aan dat ze zoveel mogelijk spullen het huis uit doen, spullen die ze eigenlijk niet nodig hebben. Bijvoorbeeld door iedere week één ding weg te doen, of zelfs : week 1 één ding, week 2 twee dingen enz. . Of door kritisch te kijken naar : waar is een kamer, slaapkamer, keuken, werkkamer, eigenlijk voor bedoeld en wat voor spullen staan er die daar helemaal niet horen of hoeven te staan. Of door voor je verjaardag geen dingen te vragen, maar bijvoorbeeld een beleving, een uitje o.i.d. Het betekent echt niet dat ze in een kaal, bijna leeg huis gaan wonen, maar wel een huis met meer ruimte en daardoor meer rust. De ‘minimaliseerders’ verklaren daarbij dat het opruimen en wegdoen van overbodige spullen niet alleen ruimte in huis geeft, maar ook in hun hoofd en in hun leven. Het maakt je er ook van bewust welke keuzes je maakt in je leven en geeft ook meer tijd en kwaliteit aan relaties en vriendschappen.

Zowel de kerkelijke vastenactie als het ‘wereldlijke’ ontspullen levert een bewustzijn op van wat je echt nodig hebt in het leven, wat werkelijk belangrijk en van waarde is. En dat is zinvol, en ook kerkelijk natuurlijk niet alleen in de tijd voor Pasen.

Week 8- Uit de Kerk op Ypenburg - Kwaliteitstelevisie

Uit de Kerk op Ypenburg

Kwaliteitstelevisie

door: ds. Attie Minnema

Vorige week is de nieuwe mediawet van staatsecretaris Sander Dekker door de 1e Kamer weggestemd. Deze nieuwe mediawet hield o.a. in dat amusement geen ‘kerntaak’ meer is voor de publieke omroep.  Er was veel kritiek op deze wet en Dekker heeft z’n wetsontwerp dus nu terug moeten nemen, maar komt er na wat wijzigingen vast mee terug.

Dekker heeft inmiddels heel wat veranderingen doorgevoerd in de wereld van televisie en omroepen.

Een aantal kleine omroepen zijn verdwenen als zelfstandige omroepen, zoals de IKON, de Joodse omroep, HUMAN (humanisten) RKK (katholiek) en BOS (Boeddhistisch). Wat mij betreft een verschraling van ons omroepbestel. Maar gelukkig zijn de meesten daarvan gaan samenwerken met één van de grotere omroepen. En daarmee is een aantal mooie, godsdienstige programma’s behouden, in ieder geval voorlopig. Want op het geld dat beschikbaar is voor religieuze programma’s is en wordt flink bezuinigd.

Je hoort nogal eens de klacht dat er eigenlijk ‘niets’ te zien is op televisie. Feitelijk klopt dat niet bepaald, er komen juist steeds meer zenders en programma’s bij, maar bedoeld is dan dat er geen goede programma’s meer te zien zijn, alleen oppervlakkige, nietszeggende uitzendingen. Ook dat valt best mee, maar de goede, inhoudsvolle programma’s en documentaires worden vaak op een laat tijdstip uitgezonden. Gelukkig is er daarvoor de recorder en Uitzending Gemist.

Ook wat religieuze programma’s betreft is er nog veel moois te zien. Vooral op zondagochtend, wat dan weer een beetje vreemd is omdat het grotendeels tegelijk valt met de meeste kerkdiensten, maar ook daarvoor is de recorder en Uitzending gemist weer een goede oplossing. Voor wie niet (meer) naar de kerk kan of wil maar wel behoefte heeft aan ‘geestelijk of spiritueel voedsel’ zijn er op zondagmorgen volop mogelijkheden. Kerkdiensten en religieuze/spirituele praatprogramma’s waarin ook werkelijk de tijd wordt genomen voor een goed en uitgebreid persoonlijk gesprek. Programma’s als ‘de wandeling’, ‘de Verwondering’, ‘De Nieuwe Wereld’ zijn vaak erg de moeite van het kijken waard, en dan is er natuurlijk ook nog de wekelijkse kerkdienstuitzending.

Wat mij betreft gaat de voorkeur uit naar het bijwonen van een ‘live’ kerkdienst op zondagmorgen in de kerk, de gemeenschap van mensen om je heen om mee samen te zingen, te bidden en te luisteren is niet door het t.v. scherm te vervangen. Maar daarbij blijf je als kerkganger vooral binnen je eigen geloofskring. Juist de televisie met een zekere breedte in de religieuze programma’s kan je blik verruimen. En dat is toch wat televisie o.a. zou moeten doen.

Dus voor al die momenten gedurende de week dat er ‘niets’ te zien is op t.v. is het de moeite waard om de recorder / Uitzending gemist te benutten voor wat extra geestelijk voedsel voor de ziel.

Week 5 - Uit de Kerk op Ypenburg - Beelden in de kerk

Uit de Kerk op Ypenburg

Beelden in de kerk

door: ds. Attie Minnema

De titel van deze column zou als eerste reactie op kunnen roepen: o, dit gaat zeker over de katholieke kerk. In de meeste katholieke kerken kun je beelden tegenkomen, oude of meer modernere van Jezus, Maria, apostelen en heiligen. Maar daar gaat deze column niet over.

Onlangs bezocht ik een studiedag rond het thema: ‘De terugkeer van het beeld’. Het was een studiedag voor werkers in de protestantse kerk en bedoeld werd de terugkeer van het beeld in de kerk en de kerkdiensten. Waarbij direct werd opgemerkt dat die terugkeer al lang begonnen is.

Sinds de Beeldenstorm was er in protestantse kerken niet zoveel meer te zien, behalve soms in oudere kerken gebrandschilderde ramen en eventueel versieringen op de preekstoel en het orgel. Maar, na de kaarsen en de liturgische kleuren, is vooral de laatste jaren het beeld weer terug in de kerk. En dat kan toch eigenlijk ook niet anders als we, zoals men zegt, leven in een beeldcultuur. De hele dag door worden we geconfronteerd met allerlei schermen en beelden, de televisie, computers op het werk en privé, reclamebillboards en noem maar op.

In steeds meer kerken wordt in de zondagse viering gewerkt met een beamer en worden behalve (lied)teksten ook afbeeldingen zoals schilderijen, kunstwerken, foto’s of YouTube filmpjes getoond. Dit als illustraties bij de preek of als onderdeel van de kerkdienst. Dit tot plezier van de één die het een verrijking vindt, terwijl het voor een ander misschien niet zo hoeft. Ook daarin zij we verschillend. De één is veel meer gericht op taal en woorden, een ander is meer een beelddenker (zoals we dat dan noemen).

Dat ook woorden heel beeldend kunnen zijn laat de Bijbel al zien. Jezus doet tekenen (wonderen) en vertelt een aantal gelijkenissen. En verbeeldt daarin als het ware de boodschap van het evangelie. Wat dan voor ons weer inspiratie kan zijn om die boodschap ook in ons leven te gaan ver-beelden. Het scheppingsverhaal vertelt immers al dat wij mensen zijn geschapen als beeld en gelijkenis van God. Dat gaat niet over het uiterlijk, maar over wie en hoe God wil zijn voor mensen, en dus wie en hoe wij kunnen zijn voor elkaar: levende beelden van liefde, mededogen, barmhartigheid.

Dus heel graag: beelden terug in de kerk en in de wereld.

Week 3 - Uit de Kerk op Ypenburg - Zin in werk

Uit de Kerk op Ypenburg

Zin in werk

door: ds. Attie Minnema

Het is deze maand de ‘Maand van de spiritualiteit’. En het thema is dit jaar: ‘Werk in evenwicht’. Een belangrijk thema waar veel mensen mee te maken hebben. Ook als je geen (betaald) werk hebt. Een thema dat op vele manieren toegepast kan worden. Is het werk in onze samenleving in evenwicht? Ervaar je zelf evenwicht in je werk?

‘Werk’ is een actueel thema. We moeten steeds langer werken en tegelijk zijn er nog heel veel mensen, vooral 50+-ers en jongeren zonder werk. Daarin is geen evenwicht zou je zeggen.

Veel mensen, vooral jongeren, hebben geen vast contract maar een tijdelijke aanstelling, wat een hoop onzekerheid geeft. En dus bepaald geen ‘evenwichtig’ gevoel, je weet voor de lange termijn niet waar je aan toe bent door de onzekerheid rond je werk en inkomen.

En heel veel mensen ervaren in hun werk dat er veel te veel van ze gevraagd wordt. De druk om te presteren, om meer te doen dan eigenlijk goed mogelijk is in je werkuren is voor veel mensen groot.  Te groot, het aantal mensen, ook jonge mensen, met een burned-out is schrikbarend hoog.

En dan is ook vaak het evenwicht binnen het werk zoek. Veel mensen binnen bijvoorbeeld de (medische) zorg klagen dat ze vanwege te veel papierwerk en tijdsdruk niet toekomen aan waar ze eigenlijk voor zijn: zorg en aandacht voor mensen.

En als laatste ‘onevenwichtigheid’ wordt betaald werk vaak veel meer gewaardeerd dan het vele vrijwilligerswerk dat gedaan wordt. Daarbij mogen we ook de mantelzorgers niet vergeten, waarvan steeds meer gevraagd wordt.

Kun je, kunnen we nog ‘zin’ ervaren in ons werk en hebben we er nog zin in? Werken we om te leven of leven we om te werken? Alleen om geld te verdienen of ook om je zelf te ontwikkelen? Het is goed om de komende maand bij dergelijke vragen stil te staan. Eigenlijk zou het mooi zijn als ook in werktijd hier tijd voor uitgetrokken zou worden, om samen van gedachten te wisselen over dergelijke vragen en hoe je in het werk staat. Zodat werk, in welke vorm dan ook, in een plezierig evenwicht, een zinvol deel van je leven wordt.

U bevindt zich hier: Home De Dominee Uit de Kerk op Ypenburg