Week 23 - Uit de Kerk op Ypenburg - Sportieve gewetensnood

Uit de Kerk op Ypenburg

Liedjes met ruimte

door: ds. Attie Minnema

 

Binnenkort begint het WK voetbal. Straten kleuren langzaam oranje, het ene na het andere WK-lied klinkt en inmiddels is de selectie van het Nederlands Elftal bekend. Voetbalkenners doen hun voorspellingen over de kansen van Louis van Gaal en z’n mannen en her en der worden voetbalpools ingevuld.

Ook ik ben nogal een voetballiefhebber al blijf ik niet voor elke wedstrijd die op televisie wordt uitgezonden thuis. Maar zondagavond Studio Sport, de Europese wedstrijden en het Nederlands Elftal volg ik meestal met plezier. Maar juist dat plezier wordt nu, met het naderen van het WK voetbal in Brazilië, ernstig aangevochten zodat het bij mij zelfs de vraag oproept of ik wel moet kijken naar de WK wedstrijden.

De afgelopen maanden kwamen er steeds berichten van ernstige ongelukken en zelfs doden bij de bouw van de voetbalstadions in Brazilië. Hetzelfde geldt voor de bouw van stadions voor het WK in 2022 in Qatar waar al enkele honderden Nepalese bouwvakkers de dood vonden. En mogelijk is daar ook sprake van uitbuiting van migranten uit met name India en Pakistan. Om nog maar niet te spreken van de berichten van omkoping.

Naast deze schrikwekkende getallen van doden kunnen we reportages zien van protesten uit Brazilië, toch een voetbalgek land, protesten vanwege de miljarden die worden uitgegeven voor dit WK terwijl vele Brazilianen tekort komen in onderwijs en zorg en in het land infrastructuur en veiligheid slecht verzorgd zijn.

Het is steeds weer een lastige vraag die opkomt waar sport, politiek en mensenrechten met elkaar vermengd zijn. Dat was al zo bij de Olympische Spelen in 1936 in Berlijn, de WK voetbal in 1978 in Argentinië en onlangs bij de Winterspelen in Sotsji en nu dus bij de komende WK’s in Brazilië en Qatar. De vraag naar deelname aan dergelijke evenementen mag volgens mij niet bij de sporters  liggen, zij hebben vaak jarenlang naar het toernooi toegewerkt. De verantwoordelijkheid ligt bij de sportbonden en de politiek, om verantwoorde keuzes te maken in toewijzing van toernooien aan landen of steden. Daarbij hebben we ook als kijkers een verantwoordelijkheid. Niet kijken naar de wedstrijden zal geen invloed hebben. Maar wie kijkt naar en juicht voor het Nederlandse elftal zou ook oog moeten hebben voor de misstanden eromheen en waar mogelijk onze stem daartegen laten horen. Wie weet kan dit invloed hebben op de keuzes waar toekomstige sportevenementen plaatsvinden zodat sportiviteit en eerlijk spel voor álle betrokkenen hoog gehouden worden.

sprek met ruimte, ruimte om je eigen woorden en houvast voor het leven te ontdekken.

 

Week 21- Uit de Kerk op Ypenburg - Beeldend geloven

Uit de Kerk op Ypenburg

Beeldend geloven

door: ds. Attie Minnema

Afgelopen weken hebben we in een gespreksgroep enkele avonden met elkaar gesproken over het schilderij van Rembrandt ‘De terugkeer van de verloren zoon’, met behulp van het boek van Henri Nouwen ‘Eindelijk thuis’ over dit schilderij. Rembrandt’s schilderij hangt in het museum de Hermitage in St Petersburg in Rusland en Nouwen heeft, nadat hij het schilderij via een reproductie had leren kennen, toen hij in St. Petersburg was, uren voor het schilderij gezeten om het tot in detail te bekijken. Zijn boek ‘Eindelijk thuis’ is een prachtig verslag van wat hem in het schilderij van Rembrandt heeft geraakt en wat het bij hem heeft opgeroepen. Het boek van Nouwen spreekt veel mensen aan en raakt hen in hun nadenken over hun persoonlijk leven en geloof.

Deze maanden loopt in het Rijksmuseum in Amsterdam de tentoonstelling ‘Art is therapy’. Bij 150 schilderijen, beelden en objecten hangt commentaar van Britse filosofen, John Armstrong en Alain de Botton. Zij gaan ervan uit dat kunst een helpend en helend effect op je leven kan hebben en vertellen in hun bijschriften wat het betreffende kunstwerk kan betekenen voor persoonlijke kwesties en levenservaringen. “De functie van kunst is om mensen door het leven te helpen”. De Botton noemt het Rijksmuseum zelfs een ‘tempel van de natie en de ziel’ en ‘Musea zijn onze nieuwe kerken en geschikt om de troostende en zingevende functie van religie over te nemen’.

Deze beide voorbeelden sluiten aan bij twee zaken die belangrijk zijn in deze tijd: de nadruk op ervaring en dat de moderne mens visueel is ingesteld. Beelden spelen een belangrijke rol in het leven, overal zie je beelden om je heen, via de moderne media, reclame-uitingen. In werk en op scholen worden beelden, computers, het digitale schoolbord e.d. steeds belangrijker. En ook in de kerk gebruiken we steeds meer beelden, bijvoorbeeld in kerkdiensten via de beamer. Voor de viering of tijdens de dienst of preek laten we afbeeldingen zien, bij het Bijbelverhaal of het thema van de viering. En vaak is daarbij de vraag: ‘wat doet deze afbeeldingen je?, wat raakt je daarin?’. Ook met woorden (verhalen vertellen blijft belangrijk), maar nog veel meer met beelden worden ervaringen opgeroepen. Afbeeldingen kunnen je een nieuw aspect, een nieuw doorzicht laten zien bij bijvoorbeeld een bekend (Bijbel) verhaal.

Je kunt zeggen dat ook Jezus gebruikt maakt van beelden, al waren er in die Bijbelse tijd uiteraard nog geen beamers en computers. Maar de gelijkenissen die Jezus vertelt zijn eigenlijk ‘beeldende’ verhalen en in het breken en delen van brood en vis, het zegenen van de kinderen laat Jezus de boodschap van het evangelie zien. Geloven raakt aan alle zintuigen en er is heel veel kunst, religieus of niet, die daaraan een mooie bijdrage kan leveren.

Week 18- Uit de Kerk op Ypenburg - Vergeven?

Uit de Kerk op Ypenburg

Vergeven?

door: ds. Attie Minnema

De datum van 4 Mei nadert weer, de dag waarop we de doden van de Tweede Wereldoorlog en andere oorlogen en vredesmissies herdenken. Voordat we op 5 mei de bevrijding vieren.

De meidagen zijn nog steeds voor veel mensen bijzondere en vaak ook moeilijke dagen. Dagen van pijnlijke herinneringen en soms van nachtmerries, waar men vaak nog steeds niet over kan praten.

Deze meidagen roepen daarbij ook vaak de vraag op naar ‘vergeving’, ook nu kwam ik dat onderwerp weer tegen. En het thema vergeving raakt ook aan de vraag die iedere jaar opkomt en ook de afgelopen tijd weer opkwam of niet alleen slachtoffers maar ook (de slachtoffers onder) de daders herdacht mogen worden en ook of ook Duitsers uitgenodigd kunnen worden voor de herdenkingen in ons land. Het is een vraag en een discussie die veel verschillende reacties, voor en tegen, oproept.

Vergeving, verzoening, zijn moeilijke onderwerpen. We kunnen slachtoffers en hun nabestaanden niet ‘verplichten’ om te vergeven. Ondanks de waardevolle christelijke gedachten daarover als : ‘de andere wang toekeren’ en ‘zeven maal zeven maal vergeven’. Als de wonden (nog) te diep zijn kan het niet en misschien wel nooit. Toch kan vergeven, als je het kunt, wel helpen om verder te kunnen gaan met je leven.

Onlangs verscheen het boek ‘Het boek van vergeving; in vier stappen naar harmonie met onszelf en de ander’ van Mpho Tutu en haar vader de bekende Zuid-Afrikaanse bisschop Desmond Tutu.

Desmond Tutu was voorzitter van de Waarheids- en Verzoeningscommissie in Zuid-Afrika die, na het afschaffen van de apartheid, de wreedheden begaan tijdens de onderdrukking van de zwarte bevolking behandelde. Na een volledige bekentenis kregen de daders amnestie. Deze verzoening maakte een overgang mogelijk naar democratie zonder vergelding, bloedbad of een uitbarsting van wraak en geweld. In hun boek noemen de Tutu’s vier stappen als weg naar vergiffenis: het verhaal vertellen, de pijn benoemen, vergeving schenken, de relatie vernieuwen of loslaten. Stappen die je niet zomaar zet, die tijd vragen.

Hank Heijn, de weduwe van de ontvoerde en vermoordde Gerrit Jan Heijn, noemde het vergeven van  de ontvoerder en moordenaar van haar man, een ‘cadeau aan zichzelf’. Door Ferdi E. te vergeven gaf ze zichzelf de mogelijkheid hem los te laten en weer in vrijheid verder te kunnen gaan met haar leven. Overigens kon ze dit pas, een brief aan hem schrijven met haar vergiffenis, 2 jaar nadat ze een brief van hem had ontvangen. Vergeven, kunnen vergeven heeft tijd nodig.

Juist in deze meidagen lijkt het mij belangrijk dat we, over en weer, elkaars gevoelens rond dit onderwerp respecteren. Pas dan kunnen we echt samen ook bevrijding vieren.

Week 16- Uit de Kerk op Ypenburg - 15 jaar Kerk op Ypenburg !

Uit de Kerk op Ypenburg

15 jaar Kerk op Ypenburg !

door: ds. Attie Minnema

Komend paasfeest is het 15 jaar geleden dat op Ypenburg de eerste kerkdienst werd gehouden. Op Pasen 1999 kwamen in de basisschool De Vlieger voor het eerst een (klein) aantal mensen bij elkaar om, vanuit het geloof, samen te zingen, te bidden en vooral samen Pasen te vieren.

Sinds die tijd is de kerk op Ypenburg, samen met de wijk, uitgegroeid tot wat het nu is: een gemeenschap van mensen die proberen vanuit het christelijke geloof hun weg in het leven te gaan.

En zoals heel veel mensen op Ypenburg een mooi huis hebben betrokken om daar in te wonen, zo heeft ook de kerk op Ypenburg, na enkele tijdelijke woningen in basisschool De Vlieger en het Lyceum Ypenburg, in december 2007 het eigen ‘huis’ : kerkgebouw De Toevlucht betrokken.

We zijn als wijkgemeente heel dankbaar dat wij zo deel uit kunnen maken van de wijk Ypenburg en van de gemeenschap van mensen die hier wonen en leven. En wij willen als kerk ook heel graag een plek van bezinning zijn in de wijk waar, ieder die dat wil, zich welkom voelt om te komen en mee te doen in het samen vieren en de andere activiteiten die we organiseren. Activiteiten voor groot en klein, voor gelovigen en voor wie zoekt en zich wil bezinnen op geloof- en/of levensvragen.

We hebben enige moeite moeten doen om als kerk echt zichtbaar te zijn in de wijk. Ons kerkgebouw is geen opvallend gebouw met een kerktoren en een klok en een haan. Het kruis, als christelijk symbool, is bescheiden zichtbaar boven de hoofdingang. En vaak hebben we dan ook gehoord dat inwoners van Ypenburg niet wisten waar het kerkgebouw is.

We hebben geprobeerd zichtbaar te worden door het woord KERK te laten ‘oplichten’ aan beide zijden van het gebouw. Door middel van berichten in het plaatselijke huis aan huis blad De Eendracht, door social media zoals de website, twitter en facebook proberen we ons ‘gezicht’ te laten zien, waar wij als kerk voor staan. (de adressen vindt u hieronder).

Maar vooral, dat blijft toch het belangrijkste, hopen we dat we als gelovige mensen uitstralen dat wij leven vanuit het licht en de liefde van God, dat wij daarvan een teken zijn in het gewone dagelijkse leven. We hopen dat we dat zo doen dat onze aanwezigheid als kerk en als gelovigen de mensen om ons heen goed doet, dat we openheid en gastvrijheid laten zien en een goede plek van geloof en geborgenheid zijn voor ieder die dat wil.

Dat hopen we nog vele jaren te mogen doen, steeds vanuit het Licht van Pasen.

Week 14- Uit de Kerk op Ypenburg - Maatschappelijke stage

Uit de Kerk op Ypenburg

Maatschappelijke stage

door: ds. Attie Minnema

De afgelopen maanden hadden wij als wijkgemeente Ypenburg een mooie nieuwe ervaring. Een jonge scholiere van het MBO heeft in onze gemeente haar maatschappelijke stage gelopen. Zelf niet kerkelijk en/of christelijk had ze toch de stap gezet om te vragen of ze in onze kerkelijke gemeente haar maatschappelijke stage kon doen. We waren blij verrast. Ten eerste vond ik het al heel dapper dat iemand de stap zet naar een eigenlijk voor haar onbekende ‘wereld’. En ik was blij te merken dat het beeld van de kerk voor ‘buitenstaanders’ blijkbaar niet zo is dat het afschrikt of het idee geeft dat je daar als iemand van buiten niet bij mag horen en in mee mag doen.

Onze maatschappelijke stagiaire heeft tijdens haar stage een groot aantal van de activiteiten in onze wijkgemeente bijgewoond en daarin meegewerkt: de kerkdiensten, kinderoppas, kindernevendienst, het jongerenwerk tot en met de kerstontmoeting voor ouderen en ook in de schoonmaakploeg. We  hopen dat het haar beeld van de kerk en van kerkmensen heeft verbreed en verdiept. Waar het in de kerk over gaat en waar gelovigen zich mee bezighouden en over nadenken. In ieder geval deed het ons heel goed te horen dat ze het heel leuk heeft gehad in onze wijkgemeente en dat iedereen ‘heel aardig’ was.

Wat ook een leuke en goede kant is van zo’n maatschappelijke stage, is dat ook wij als kerk ervan kunnen leren hoe de kerk en de activiteiten van de kerk overkomen bij iemand die ‘van buiten’ de kerk binnenstapt. Hoe begrijpelijk zijn bijvoorbeeld onze kerkdiensten, de taal, de rituelen, de vormen?

Afgelopen week was er een bijeenkomst voor predikanten en kerkelijke vrijwilligers over die vraag: hoe toegankelijke is de kerkdienst voor gasten en nieuwkomers, voor iemand die misschien uit nieuwsgierigheid zomaar eens een kerk binnenstapt?

We moeten toegeven, hoe we ook proberen de taal van deze tijd te spreken, dat er heel veel ‘jargon’, kerktaal, geloofstaal en groepstaal in de kerk gesproken wordt. Het is een uitdaging om die kerktaal uit te leggen aan wie daar niet zo bekend mee is. Dat vraagt uiteraard van predikanten en kerkleden dat ze zelf, in eigen woorden, kunnen zeggen wat het geloof en de geloofswoorden voor hen persoonlijk betekenen. En dat is soms moeilijk genoeg.

De meeste kerkleden staan volop in het ‘gewone’ dagelijkse leven, door school, werk en allerlei activiteiten. Als op die plekken kerk en geloof ter sprake komt, ligt daar voor hen de uitdaging om dat in ‘gewone taal’ uit te leggen en te vertellen. Dat zou je voor gelovigen een omgekeerde maatschappelijke stage kunnen noemen.

En daarbij zullen sommigen misschien zeggen dat het voor predikanten ook best nuttig kan zijn om af en toe buiten de kerk een maatschappelijke stage te doen. Lijkt me leuk en leerzaam.

Week 12- Uit de Kerk op Ypenburg - De vele gezichten van de kerk, of: schaamte en trots

Uit de Kerk op Ypenburg

De vele gezichten van de kerk, of: schaamte en trots

door: ds. Attie Minnema

Verrast was ik toen ik in de auto berichtgeving hoorde over ‘de kerk’ op het NOS journaalnieuws. Zo vaak haalt de kerk het landelijke nieuws niet! Maar het was (ook nu) geen positief nieuws en het gaf dus geen positief beeld van de kerk. Mijn verrassing ging al snel over in ergernis en zelfs schaamte.

Een dominee van de (‘zware’) Hersteld Hervormde Kerk had in zijn kerkblad uitspraken gedaan over de dood van voormalig minister Els Borst. Haar gewelddadige dood zou geen toeval zijn. ‘God laat niet met Zich spotten’ en ‘God heeft  gesproken’, aldus de dominee. Vanwege de euthanasiewet die onder minder Borst is aangenomen noemt hij haar zelfs een ‘engel des doods’ die nu haar Rechter moest ontmoeten. Gelukkig heeft het landelijk bestuur van de Hersteld Hervormde Kerk afstand genomen van deze uitspraken: “het is niet aan een kerk of dominee om een oordeel te vormen over de dood van oud-minister Borst”.

Dergelijke uitspraken en berichtgeving doen mij af en toe mij beschaamd voelen bij de kerk te horen. Natuurlijk kan ik het af doen met ‘dat is de zware kant van de kerk en het geloof’, maar dergelijke berichten bevestigen het negatieve, veroordelende beeld dat (veel?) mensen van de kerk en van geloof hebben, net zoals eerdere berichten over sexueel misbruik en extreme rijkdommen van de kerk of haar leiders.

Gelukkig zijn er ook af en toe positieve berichten over de kerk. In dezelfde week als de uitspraken van de hierboven genoemde dominee was het ook één jaar pausschap van paus Franciscus. Een paus die veel mensen aanspreekt, ook niet katholieken, door zijn open houding, zijn nadruk op de dialoog en het niet oordelen over mensen, zoals bijv. homo’s en zijn eenvoudige levenswijze en nadruk op de zorg voor de armen (en zo zou er nog meer te noemen zijn).

En we mogen als kerk best een beetje trots zijn op de vele goede dingen die vanuit de kerk (en trouwens ook buiten de kerk) gedaan worden, hulp aan armen ver weg en dichtbij, veel kerken werken mee aan de voedselbank, projecten als Repair Café, de groep vrijwilligers in Leiden die zich  in wil zetten voor de veiligheid van buurtbewoners en van Benno L., enz. Niet om met die goede voorbeelden fouten goed te praten, maar wel om een evenwichtig beeld van de kerk te laten zien.

Die goede voorbeelden zullen niet zo snel het journaalnieuws halen, maar kunnen hopelijk het soms eenzijdige, negatieve beeld van de kerk wel bijstellen. De kerk is (niet meer) de plek waar heel veel moet en niets mag, waar je wordt veroordeeld als je anders denkt en leeft. De kerk is een plek waar ruimte is voor mensen om op adem te komen, zingeving te zoeken, gemeenschap te ervaren. De kerk blijft mensenwerk met fouten en gebreken, maar waarin we proberen te leven vanuit de Geest van liefde.

U bevindt zich hier: Home De Dominee Uit de Kerk op Ypenburg