Week 21 - Uit de Kerk op Ypenburg - De volmaakte mens

Uit de Kerk op Ypenburg

De volmaakte mens

door: ds. Attie Minnema

Deze maand zendt de VPRO een serie van 6 afleveringen uit over de ‘Volmaakte Mens’. Een serie over de mogelijkheid om onszelf als mensen te verbeteren. De eerste aflevering ging over de mogelijkheid om in te grijpen in de eigenschappen van kinderen die nog geboren moeten worden: designerbaby’s. Er zijn al klinieken waar je als toekomstige ouders het geslacht van je kind kunt laten bepalen. En is dat erg als je als ouders na twee jongentjes graag een meisje wilt en dat dus ook bepaalt? Maar er worden nog veel grotere vragen opgeroepen over genetische manipulatie. Zo kun je ongewenste eigenschappen ‘eruit halen’ en goede eigenschappen toevoegen: geen driftigheid of agressie, maar wel een intelligent, sympathiek, aantrekkelijk, gezond en wie weet zelfs de keus voor een muzikaal of sportief kind.

En waar ligt de grens? De filosoof die in het programma aan het woord was stelde: ‘je zou je kind wellicht wel een vitaminepil geven als het daar intelligenter van zou worden, wat is het verschil met genetisch ingrijpen? Het heeft allebei invloed op de biologie van je kind.’

Het lijkt aantrekkelijk: geen ernstige ziekten meer, geen (minder?) huiselijk geweld, geen voetbalhooligans meer. Vooral leuke, goede en goed functionerende mensen die gezond oud en misschien zelfs wel onsterfelijk worden. Maar wat zijn de maatschappelijke gevolgen als perfectie de norm wordt en imperfectie een keuze? Durf je als ouders straks nog de natuur z’n gang te laten gaan met het risico dat je erop aan gekeken wordt als je kind een bepaalde afwijking (van die perfecte) norm heeft en daarmee wellicht de maatschappij geld kost? In de Verenigde Staten schijnen er al rechtszaken van kinderen te zijn tegen hun ouders die ze verantwoordelijk stellen voor hun bestaan, omdat ze vinden dat ze niet geboren hadden moeten worden.

‘Wat is de mens?’ dat is de vraag die in deze boeiende televisieserie aan de orde komt.

Het Bijbelse antwoord op die vraag is: ‘beeld van God en van daaruit mijn broeder en mijn zusters hoeder’. Dat gaat over zorgzaamheid, liefde, respect, mededogen en inzet voor vrede en gerechtigheid. Ook voor diegenen die misschien zwak, ziek of oud zijn of zelf geen mogelijkheden hebben om het welzijn in hun leven op peil te houden. Of in omstandigheden zijn waarin hun leven en welzijn ernstig bedreigd wordt.

Ook al hoef je persoonlijk geen antwoord (meer) te geven over vragen rond bijvoorbeeld het ingrijpen of bepalen van jouw ‘designerbaby’, we kunnen de vragen die deze serie van de VPRO oproept niet uit de weg gaan. Het gesprek hierover zal gevoerd moeten worden, ter wille van de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen. Het Bijbelse antwoord op de vraag ‘wie is de mens’, namelijk ‘mijn broeder/zusters hoeder’, lijkt me daarbij niet het enige antwoord maar wel een hele zinvolle bijdrage.

Week 19 - Uit de Kerk op Ypenburg - Vrijheid in verantwoordelijkheid

Uit de Kerk op Ypenburg

Vrijheid in verantwoordelijkheid

door: ds. Attie Minnema

Deze week vieren wij op 5 Mei weer onze vrijheid. We vieren dat wij als land al 70 jaar in vrijheid leven, vrijheid in de zin van: geen oorlog. Maar vrijheid is ook breder dan alleen de afwezigheid van oorlog. Vrijheid is in de mensenrechten een centraal begrip: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst, van politieke voorkeur, levenswijze, vereniging, drukpers enz. Wie hecht niet aan zijn of haar vrijheid om je eigen leven invulling te geven zoals jij dat zelf wilt?

Toch heeft vrijheid grenzen. Hoewel dat tegenstrijdig klinkt. Maar als iedereen maar zou doen wat hij of zij wil dan zou het leven en de samenleving een behoorlijke chaos worden. In het verkeer, in de inrichting van de maatschappij, in ons omgaan met elkaar zijn wetten en regels die juist garanderen dat iedereen zo veel mogelijk vrij kan leven. Zouden die regels en wetten er niet zijn dan zou de opgeëiste vrijheid van de één, de vrijheid van een ander beperken. Zoals in de sport ook spelregels nodig zijn om het spel in goede banen te leiden en niet tot een chaos te laten verworden.

Vrijheid geldt voor iedereen. Daar kun je niemand van uitsluiten want dan is het geen vrijheid meer. Maar vrijheid heeft grenzen. De vrijheid van de één grenst aan de vrijheid van de ander. Dan alleen blijft het leven leefbaar voor iedereen en niet alleen voor de sterksten en de rijksten.

Godsdienst en kerk wordt niet altijd geassocieerd met vrijheid. Eerder met geboden en verboden die het leven beperken. Toch zijn ‘bevrijding’ en ‘vrijheid’ belangrijke woorden in het geloof. De tien geboden noemen we liever de ‘tien woorden ten leven’ bedoeld om mensen in vrijheid en welzijn met elkaar te doen leven.

Bij vrijheid hoort ook het woord verantwoordelijkheid. En ook in de kerk is er steeds meer ruimte  gekomen voor ieders eigen verantwoordelijkheid om, vanuit het geloof, je leven invulling te geven. Die verantwoordelijkheid en dus ook vrijheid ontvangen en vieren we iedere zondag, om daarin iedere dag  samen te leven.

Week 17 - Uit de Kerk op Ypenburg - Kerk, een publieke voorziening

Uit de Kerk op Ypenburg

Kerk, een publieke voorziening?

door: ds. Attie Minnema

Als kerkelijke gemeente op Ypenburg denken we regelmatig na over hoe we kerk-zijn en daarbij ook over de vraag hoe we kerk in en voor de wijk kunnen zijn. Het is onze overtuiging dat we er als kerkelijke gemeente niet alleen voor onszelf alleen zijn, maar dat we dienstbaar moeten zijn aan de mensen en de wereld om ons heen.

In het nadenken over die vraag hebben we een avond georganiseerd waarvoor we een aantal Ypenburgers en Ypenburgse organisaties hadden uitgenodigd om te horen hoe men van ‘buiten af’ naar onze wijkgemeente kijkt en welke verwachtingen men heeft van de kerk op Ypenburg. Een ‘blik van buiten’ dus.

Het werd een leuke en inspirerende avond, waarop we als kerk veel goede gedachten en tips hebben ontvangen. Maar het was ook een avond die confronterend voor ons was. Confronterend in de zin dat blijkbaar veel mensen de kerk nog zien als een gesloten club. Een club waar je, als je er geen lid van bent, eigenlijk niet iets te zoeken hebt en niet zo snel binnen zult lopen, zelfs niet voor een interessante lezing of gespreksavond.

Waar wij als kerkelijke gemeente graag open willen zijn voor iedereen die een plek of een moment zoekt van rust en bezinning en wij graag dienstbaar willen zijn aan wie op één of andere manier daaraan behoefte zou kunnen hebben, sluit dit blijkbaar niet aan bij het beeld dat mensen, niet kerkleden, van de kerk hebben.

Dat kan voor een deel komen doordat er nog een negatief beeld van de kerk leeft, als een gemeenschap waar van alles niet mag of juist wel moet, of die ‘zieltjes wil winnen’. Maar dat is het niet alleen. Men ziet de kerk als een besloten club waar je niet thuis hoort, zoals je ook niet naar een sportclub gaat als je niet van sport houdt.

Maar die laatste vergelijking klopt niet, want kerk- zijn en geloven is niet een hobby die je wel of niet leuk vindt. Maar geloven gaat, wat ons betreft, over het leven en de vragen die het leven kan oproepen en waar je, al dan niet vanuit het geloof, je weg in moet zoeken. Daar heeft ieder mens mee te maken. En voor die zoektocht en het gesprek daarover willen wij als kerk graag in alle openheid ruimte en gelegenheid bieden. De kerk dus ook als een ‘publieke voorziening’. Hier ligt voor ons als kerkelijke gemeente dus de uitdaging om dat beeld uit te dragen, om zo echt volop deel van de wijk Ypenburg te kunnen zijn.

Week 11 - Uit de Kerk op Ypenburg - De Bijbel is van deze tijd

Uit de Kerk op Ypenburg

Kerk, een publieke voorziening?

door: ds. Attie Minnema

Kerk en geloof, godsdienst en religie mogen in onze samenleving in het ‘verdomhoekje’ zitten en de nodige kritiek te verduren hebben, maar de Bijbel is ‘in’ en op verschillende manieren volop in de aandacht. Guus Kuijer haalt goede verkoopcijfers met inmiddels 3 delen ‘De Bijbel voor  ongelovigen’, kortgeleden is een glossy over Jezus uitgekomen en de Bijbel in Gewone Taal staat hoog in de top tien van verkochte boeken. Toneelgezelschappen als ‘De Appel’ en ‘het Nationaal Toneel’ hebben dit seizoen toneelstukken op het programma staan zoals respectievelijk ‘Zie de mens’ over het leven van Jezus en ‘Genesis’ over het eerste Bijbelboek.

Moderne schrijvers en kunstenaars herkennen in de Bijbel blijkbaar de thema’s die zij in hun kunstvorm aan de orde willen stellen. De universele thema’s van het menselijke leven van geboren worden tot sterven, met daarin alle kanten van het bestaan: liefde, trouw, geloof en angst, goed en kwaad, hoe mensen proberen hun leven zin te geven.

Men zegt wel dat in onze tijd de ‘grote verhalen’ zijn verdwenen. En daarmee is een gemeenschappelijk perspectief verdwenen dat ons als samenleving richting gaf, perspectief dat men voorheen vond in de Bijbel of in een bepaalde ideologie: de ‘ismen’ (liberalisme, rationalisme, socialisme, e.d.) die een goede wereld en samenleving beloofden. Maar als die ideologieën hebben hun beloften niet waargemaakt en de moderne mens voelt zich dan ook in de steek gelaten en op zichzelf teruggeworpen.

Toch blijkt steeds weer dat er volop aandacht is voor de Bijbelse verhalen. Misschien niet meer als dat ene ‘grote’ verhaal waarvoor je naar de kerk gaat om dat verteld en uitgelegd te krijgen. Maar mensen van deze tijd willen zelf op zoek gaan naar en in die Bijbelverhalen, en ervaren wat dat verhaal voor hun eigen leven te zeggen kan hebben. En in het gesprek daarover of in kunstzinnige uitingen daarvan blijkt dan steeds weer dat, ook voor wie niet gelovig is, de Bijbel een waardevolle bron van verhalen kan zijn waarin je, ook als modern mens in deze tijd, je kunt herkennen, aan kunt spiegelen en van kunt leren.

De Bijbel is nog steeds van deze tijd en de kerk als één van de bewaarders van de Bijbel kan een goede functie vervullen in het ruimte geven aan mensen, wel of niet gelovig, om samen op ontdekkingstocht te gaan in de Bijbelse verhalen. Om samen het gesprek daarover te voeren en dan blijkt steeds weer dat die oude verhalen ook nu nog  veel te zeggen kunnen hebben.

Week 7 - Uit de Kerk op Ypenburg - 25 jarig jubileum

Uit de Kerk op Ypenburg

25 jarig jubileum

door: ds. Attie Minnema

Deze week is het 25 jaar geleden dat ik begonnen ben als predikant. Zondag 11 februari 1990 was, zoals het dan heet, mijn bevestiging en intrede als predikant in de (inmiddels) Protestantse Kerk. Het klinkt lang, 25 jaar, maar voor mijn gevoel zijn die jaren omgevlogen. Inmiddels in mijn derde gemeente kan ik gelukkig zeggen dat ik nog steeds met veel plezier dominee ben.

Tegelijk moet ik constateren dat er in die 25 jaar veel veranderd is in de kerk. Toen ik begon had de kerk nog een vrij vanzelfsprekende plek in de samenleving. Ook al was de ontkerkelijking al enkele tientallen jaren gaande, de kerk hoorde er nog steeds bij, in het beeld van dorp en stad. ‘Mijn jaar’ aan de theologische universiteit was één van de grootste jaren wat betreft het aantal studenten, waarbij inmiddels ongeveer de helft vrouw was. En over werkgelegenheid maakte je je als aankomend dominee nog geen zorgen.

Inmiddels is de plek van kerk en geloof veranderd. De ontkerkelijking is doorgegaan, al zijn er nog steeds veel mensen die zich gelovig, religieus of spiritueel noemen. Maar het instituut kerk lijkt steeds meer aantrekkingskracht te hebben verloren. Het beeld van geloof en religie is bij velen niet positief en sommigen vinden dat het geloof maar liever achter de voordeur moet blijven. En ook in de kerk worden gesprekken gevoerd over bezuinigingen en over de vraag hoe de kerk er over nog eens 25 jaar uit zal zien. Kerkelijke gemeenten worden kleiner en dominees zullen steeds meer parttimers zijn en/of naast hun werk in de kerk een andere baan hebben.

Ook als wordt de kerk kleiner, de kerk is voor veel mensen nog steeds een plek waar ze bezinning zoeken en gemeenschap vinden. Een plek om samen na te denken over geloof- en levensvragen. En tegelijk is de kerk ook één van de grootste vrijwilligersorganisaties van ons land. Al zal de organisatievorm misschien veranderen, hopelijk blijft de kerk een gastvrij huis waar, wie dat wil, kan binnenkomen om samen te zijn en te vieren, om verbondenheid en gemeenschap te vinden en vreugde en verdriet te delen. Om zo als mens te groeien en op te bloeien. Zo heb ik in ieder geval de kerk de afgelopen 25 jaar (en langer) ervaren en daar wil ik de komende jaren ook nog graag aan meewerken.

Week 5 - Uit de Kerk op Ypenburg - Geweld

Uit de Kerk op Ypenburg

Geweld

door: ds. Attie Minnema

Deze weken kun je in allerlei kranten en bladen artikelen lezen over de vraag of religie en geweld onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en of religie meer kwaad dan goed doet. Een ruime meerderheid van de Nederlanders denkt van wel, volgens een recent onderzoek.

In de discussie hierover buitelen allerlei meningen over elkaar heen. Waarbij ook de vraag of komt of de ene religie meer geweld voortbrengt en gebruikt dan de andere. Cijfers lijken in ieder geval uit te wijzen dat we daarbij niet per definitie naar de islam kunnen wijzen als meest gewelddadige religie of ideologie. Ook het christelijk geloof kent periodes en voorbeelden van het gebruik van geweld om het eigen geloof uit te breiden of het eigen gelijk te verdedigen en ook als middel van onderdrukking en rechtvaardiging van misbruik.

Iedere ideologie en opvatting kan geweld gebruiken om de eigen idealen te verdedigen, als de aanhanger ervan maar extreem genoeg is. Bij (bijna) alle religies zijn gewelddadige voorbeelden en periodes aan te wijzen. En in de geschiedenis van de afgelopen tientallen jaren zijn heel wat conflicten tussen volken of bevolkingsgroepen die met de godsdienstige achtergrond van de partijen te maken lijken te hebben. Maar vaak kun je daar ook andere tegenstellingen aanwijzen van rijk en arm, politieke, etnische en/of culturele achtergronden en verschillen of belangentegenstellingen.

Is religie dan in zichzelf vreedzaam en een bron van het goede? Het is de vraag of religie ‘in  zichzelf’ bestaat. Religie, godsdienst is nooit los te verkrijgen zonder de aanhangers ervan. Aanhangers die al te vaak vooral bezig zijn met het verdedigen en zelfs opdringen van het eigen gelijk. Of de eigen geloofsopvattingen gebruiken voor het behartigen van eigen belangen. Dat is niet alleen tot groter perspectief beperkt, ook in het klein, in het persoonlijke leven kunnen gelovigen zich daar te buiten aan gaan. Religieus gelegitimeerd lichamelijk, geestelijk en verbaal geweld hebben veel verhoudingen en levens van mensen getekend en diepe wonden getrokken.

De grote vragen van deze tijd m.b.t. religie en geweld, stellen ook aan ons persoonlijk de vraag hoe wij vanuit onze levensovertuiging met elkaar, met andersgelovigen en andersdenkenden omgaan. Een mooi uitgangspunt, dat in vele religies en (al heel oude) levensbeschouwingen een kerngedachte is, lijkt mij daarbij ‘wat jij niet wilt dat jou geschiedt, doe dat ook een ander niet’. Of positief gezegd: ‘ behandel een ander zoals je zou willen dat je jou behandelen’. Als we zo met elkaar om kunnen gaan,  lijkt me dat ‘geweldig’.

U bevindt zich hier: Home De Dominee Uit de Kerk op Ypenburg