Week 47- Uit de Kerk op Ypenburg - Kloosters: nog van deze tijd?

Uit de Kerk op Ypenburg

Kloosters: nog van deze tijd?

door: ds. Attie Minnema

Vorig weekend waren we weer met een groep vanuit onze wijkgemeente in een klooster in Brabant. Bijna twee etmalen deden we mee in het ritme van de vieringen, we hadden een gesprek met één van de broeders en daarnaast ons eigen programma van gesprek en bezinning.

Het klooster waar wij verbleven is een klooster waarin de monniken zich vooral bezig houden met een aantal vieringen door heel de dag heen van ’s morgens heel vroeg tot in de avond, met gebed, meditatie, studie en werk in het klooster. Zo zij er meer kloosters, naast kloosters waarvan de zusters of broeders juist een deel van hun tijd in de maatschappij werken (of werkten).

Is zo’n klooster nog wel van deze tijd, kun je je afvragen. Kloostergemeenschappen zijn veel kleiner dan ze vroeger waren en functies van onderwijs, armen of ziekenzorg zijn nu door maatschappelijke instellingen overgenomen.

Toch geven de kloosterbroeder en zusters zelf een bevestigend antwoord op deze vraag. Nog steeds zijn er wel enkele nieuwe intredingen in kloosters (de laatste jaren zelfs meer dan de jaren daarvoor), maar vooral vervullen kloosters een belangrijke functie als het gaat om het ontvangen van gasten die één of meer nachten verblijven in het klooster. In sommige kloosters is dit zelfs enkele duizenden overnachtingen per jaar. Er is, aldus de kloosterlingen, grote nood en behoefte aan stilte, onthaasting en onthechten, mensen bezoeken een klooster voor korte of langere tijd om weer opnieuw evenwicht in hun leven te vinden. En, zegt een pas gekozen abt, het hoofd van een klooster, ‘kloosters hebben ook een profetische functie, ze laten zien in deze moderne, geseculariseerde tijd, dat God er is, nog steeds in deze wereld.’

Een verblijf van twee dagen in een klooster is natuurlijk erg kort, maar toch lang genoeg om iets te ervaren van de weldadige rust en stilte die er heerst, tijd om tot bezinning te komen zonder afgeleid te worden door werk, sociale verplichtingen of allerlei (social) media.

In onze wijkgemeente in Ypenburg proberen we af en toe ook zulke momenten te creëren. Momenten van stilte en gebed in de kerkdiensten, de kerkdienst op zich is een moment van rust en onthaasten, stilte en meditatie is er in de maandelijkse meditatiekring. Korte momenten, eigenlijk te weinig en te kort, maar deels ook bedoeld als oefening om thuis af en toe de stilte te zoeken, momenten van rust en bezinning. Want ik denk dat de kloosterlingen gelijk hebben, dat er in onze jachtige en vaak onrustige wereld een groot behoefte is aan stilte, om tot jezelf en wie weet tot God te komen.

Week 44- Uit de Kerk op Ypenburg - Beeldvorming

Uit de Kerk op Ypenburg

Beeldvorming

door: ds. Attie Minnema

Velen zullen de beelden of de foto’s hebben gezien van de woedende Steenbergenaren op de informatiebijeenkomst over asielzoekers. Midden op één van de foto’s staat een blonde vrouw die met open mond en opgeheven vuist schreeuwt. Zij werd het beeld van de boze aanwezigen.

Een paar dagen later staat in dagblad Trouw een gesprek met haar en ook weer een foto met daarop een leuke blonde 30 jarige vrouw, alleenstaande moeder van een dochtertje en van een zoontje dat vlak na de geboorte stierf. “Die schreeuw van boosheid is tien jaar ellende”, vertelt ze, “Tien jaar hulpverlening, tien jaar tegen een betonnen muur aanlopen”. Inmiddels is ze zelf hulpverleenster voor mensen met schulden om hen te helpen er weer bovenop te komen, zelfredzaam te maken. Met hart en ziel doet ze haar werk en staat dag en nacht voor haar cliënten klaar.

Zo wordt het beeld van die ene foto genuanceerd. Zo wordt deze vrouw van beeld van boze burgers tot beeld van mensen die jarenlang frustraties hebben opgelopen, tegenslagen hebben gehad en zich daarin in de steek gelaten voelen door overheid en hulpinstanties. Lang niet allemaal zijn het racisten of relschoppers. Maar zelfs iemand die oproept tot respect: “of je nu jood, christen of islamiet bent, je moet elkaar respecteren”.

Het is goed dat dit beeld van deze Steenbergse inwoonster bijgekleurd wordt. Zoals ook de beelden van asielzoekers als ‘testeronbommen’ bijgekleurd moeten worden, door eerlijke informatie en persoonlijke contacten van bijvoorbeeld vrijwilligers in asielcentra. De media, t.v. en kranten kunnen daar een belangrijke rol in spelen door hoe ze over daarover berichten. En wij als ‘publiek’ moeten de bereidheid hebben ons daar in te verdiepen en die berichtgeving dan ook te lezen. Alleen met eerlijke beelden over en weer en met luisteren naar elkaar en met kennis en begrip voor elkaars situatie en achtergrond kunnen we een weg vinden in de moeilijke problematiek van de opvang van asielzoekers.

Vele kerken willen graag een rol spelen in de opvang van asielzoekers, heel veel kerkelijke vrijwilligers  hebben zich daarvoor al aangemeld. Maar we moeten ook in en vanuit de kerken een open oor hebben voor alle betrokkenen, voor vluchtelingen en voor landgenoten die met angst en zorg en soms ook boosheid de komst van vluchtelingen aanzien. Jezus ging in zijn tijd met iedereen om, en zou in onze tijd vast bij asielzoekers, maar ook bij deze Steenbergse vrouw op de koffie zijn gegaan. Laat dat dan ook beeldvormend voor ons zijn.

Week 41 - Uit de Kerk op Ypenburg - Kerk 2025

Uit de Kerk op Ypenburg

Kerk 2025

door: ds. Attie Minnema

Afgelopen week verscheen een rapport over de Protestantse Kerk in 2025. Een rapport over de toekomst van de kerk, geschreven door de scriba (secretaris) van de synode van de Protestantse Kerk. De synode is het hoogste bestuursorgaan waarin vertegenwoordigers zitten van de plaatselijke protestantse kerken: dominees en gemeenteleden die ouderling of diaken zijn in hun eigen thuiskerk.

De synode en dus de kerk denkt na over de toekomst, de toekomst van de kerk en hoe we in de komende jaren kerk moeten en kunnen zijn. De kerken, ook de Protestantse kerk wordt kleiner. Minder Nederlanders zijn lid van de kerk en ieder jaar loopt het ledenaantal terug, vooral door overlijden van (oudere) gemeenteleden en doordat er minder gemeenteleden hun kinderen laten dopen.

Eeuwenlang is de kerk een volkskerk geweest, al moeten we ook weer niet denken dat sinds het begin van de jaartelling de kerken altijd ‘bomvol’ hebben gezeten. Het beeld van de kerk met volle kerken waarbij men twee keer per zondag naar de kerk ging, is vooral het beeld van eind 19e en 20e eeuw tot ongeveer de jaren 60 van die vorige eeuw.

Maar nu krimpen de kerken en vormen we als protestantse gelovigen een minderheid in Nederland. Het is onvermijdelijk dat daarmee het beeld en de aanwezigheid van de kerk ook verandert. Kon je  voorheen in ieder dorp een kerktoren boven de huizen uit zien steken, en in steden meerdere torens, die ook iedere zondag nog in gebruik waren, steeds meer kerken worden gesloten en zelfs afgebroken. Wat soms veel verdriet betekent voor trouwe gemeenteleden voor wie die kerk verbonden is met doop, huwelijk en begrafenissen in hun gezin en familie.

De kerk wordt kleiner wat betreft het ledental, maar dat hoeft niet direct te betekenen dat ook de rol van de kerk kleiner wordt. De kerk is nog steeds de grootste vrijwilligersorganisatie in ons land en denkt op allerlei manieren na over haar rol in de participatiesamenleving. In kerken zijn uitdeelpunten van de voedselbank, zorg- en schuldhulpmaatje projecten. En ook bij hulp aan de vluchtelingen in ons land speelt de kerk in veel plaatsen een belangrijke rol. Dat doen we als kerk niet om leden te werven, om ‘zieltjes te winnen’ maar omdat het onze opdracht is om onze naaste, de mensen om ons heen die hulp nodig hebben, te helpen. Zo is het ooit begonnen vanuit Gods opdracht om de wereld te maken tot een goede, leefbare wereld. Zo heeft Jezus ons dat voorgedaan en dat zullen we blijven doen, ook na 2025.

Week 39 - Uit de Kerk op Ypenburg - Noaberschap

Uit de Kerk op Ypenburg

Noaberschap

door: ds. Attie Minnema

Soms lijkt iets ‘in de lucht te hangen’. In de Protestantse Kerk in Nederland en ook in onze wijkgemeente is het komende jaar het thema : ‘Goede Buren’. Tegelijk kom je her en der het thema ‘Noaberschap’ (Nabuurschap) tegen. De Academie voor Levenskunst in Nootdorp heeft het tot haar jaarthema gemaakt.

Ook de actualiteit roept de vraag naar dit thema op. In onze moderne tijd hoor je mensen soms zeggen dat ze nauwelijks contact met de buren hebben, dat ze hun buren eigenlijk niet kennen. “Iedereen is erg op zichzelf”. Vaak ken je mensen in een aantal straten verderop, in een andere stad of zelfs in een ander land beter dan degenen die naast je wonen.

Er is weinig meer over van de kleine woongemeenschappen waarin iedereen elkaar kende, waarin je eigenlijk allemaal elkaars buren was. We wonen in grote wijken en steden, als land zijn we deel van de wereld met allerlei internationale contacten, verbanden en organisaties. We zien op televisie  beelden uit heel de wereld en reizen zelf ook de wereld rond. We zijn allemaal wereldburgers. We spreken ook van buurvolken en buurlanden. De wereld waarin wij leven, wonen en werken is voor ons vele malen groter dan voor generaties voor ons.

Wat betekent in die wereld nabuurschap, hoe kunnen we in deze, moderne wereld ‘Goede Buren’ zijn?

Jezus zegt: ‘Heb je naaste lief’ en dan komt er een rijke jonge man bij hem en die vraagt Jezus: ‘Wie is mijn naaste?’. Jezus zegt niet: ‘degene die naast je woont of in jouw buurtschap’. Jezus vertelt de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan en de naaste blijkt te zijn degene die op jouw pad komt en die jouw hulp nodig heeft. Zelfs als dat iemand is van een ander, een vijandig volk, iemand waar je normaal gesproken niet mee omgaat.

Allerlei mensen komen op ons pad. Dagelijks misschien in onze steden, in ons land, als we reizen maken. Deze weken zien we duizenden mensen van verder weg die hulp nodig hebben. Via de beelden op televisie, met treinen of op allerlei andere manieren komen ze op ons pad.

Als we het niet eigenlijk al zijn in wereldverband, worden wij nu buren van deze mensen en wat betekent daarin nabuurschap?

Dat is geen gemakkelijke vraag en daar spelen allerlei gevoelens in mee: angst, vooroordelen, zorg voor je familie en tegelijk ook zorg en mededogen voor de vluchtelingen, begrip. Geen gemakkelijke vraag maar misschien een vraag om eens met je buren over te praten.

Week 37- Uit de Kerk op Ypenburg - Writer's block

Uit de Kerk op Ypenburg

Writer's block

door: ds. Attie Minnema

 

Bijna iedere week moet je als dominee een preek schrijven. Vanuit een landelijk Bijbels leesrooster worden Bijbelteksten aangereikt waarover de preek kan gaan. Natuurlijk kun je ook zelf Bijbelteksten kiezen, maar als je je aan het leesrooster houdt weet je dat in heel veel kerken in Nederland hetzelfde Bijbelverhaal wordt gelezen en uitgelegd. Dat is een mooie gedachte die de verbondenheid van alle christenen in ons land uitdrukt.

Maar niet ieder Bijbelverhaal is even gemakkelijk om een preek over te schrijven. En niet elke week lukt dat zomaar. Je zoekt als dominee naar een leuk en aansprekend begin, je wilt een verantwoorde uitleg geven en het liefst ook nog een verband leggen met de actualiteit en de tijd en samenleving waarin we leven. Samengevat: ‘waar gaat het Bijbelverhaal over en wat kunnen we ermee voor ons leven van iedere dag ?’.

Nogmaals: dat is niet altijd gemakkelijk. Je hoopt natuurlijk altijd op voldoende inspiratie, letterlijk : ‘ingeblazen worden’.  Vanuit gelovig perspectief betekent dat: de geest van God die ons inblaast wat te zeggen, niet woordelijk maar wel als aansporing, ingeving, hulp of creativiteit om gedachten te ontwikkelen. (inspiratie is nog niet zo gemakkelijk te omschrijven). Maar niet alleen schrijvers, ook dominees ervaren weleens Writer’s Block. Je zit achter de computer, met naast je het Bijbelverhaal, aantekeningen vanuit het bestuderen van het verhaal en commentaren daarover en dan moet je gaan schrijven. En er komt niets, het scherm blijft leeg. Of je hebt wel wat mooie gedachten maar het lukt niet om er een lopend verhaal, een preek van te maken en actuele gedachten bij te vinden.

Dan kan het helpen om maar even iets anders te gaan doen, boodschappen, wandelen, even afstand nemen. En dan opeens, terwijl je eigenlijk niet bewust over het Bijbelverhaal of de preek nadacht kunnen opeens mooie gedachten in je opkomen.

Iedereen kent dat wel : je moet iets bedenken, soms alleen maar een naam van iemand, maar je komt er niet op. Maar later, als je met iets heel anders bezig bent, schiet het je opeens te binnen.

Zo komen de beste ideeën ook voor de preek soms opeens in je op terwijl je met heel iets anders bezig bent, tijdens of terugfietsend van een afspraak of vergadering, op het sportveld, ’s morgens onder de douche.

Dat mag je dan denk ik ook zeker wel inspiratie noemen, alsof de gedachten je zomaar worden ingeblazen. Alsof de Geest je Writer’s Block zo wegblaast.

Week 33 - Uit de Kerk op Ypenburg - Dankbaarheid

Uit de Kerk op Ypenburg

Dankbaarheid

door: ds. Attie Minnema

Op verschillende momenten kwam ik de afgelopen weken de suggestie tegen om een kaartje of een brief (geen e-mail !!!) te schrijven naar iemand. In het ene geval ging het over de eenzaamheid van mensen, ouderen of zieken, alleenstaanden, juist in deze vakantietijd en om door een kaart of een brief iemand in die situatie wat aandacht te geven en zo een klein beetje de eenzaamheid te verzachten.

Ergens anders las ik de suggestie om een brief te sturen aan iemand die je eigenlijk al veel eerder had moeten bedanken, iemand die iets voor je gedaan heeft of voor je heeft betekend. Dat doet niet alleen die ander goed maar geeft ook jezelf een goed gevoel, een geluksgevoel dat volgens de onderzoeker zelfs enkele weken kan blijven hangen.

Heel veel cursussen en zelfhulpboeken geven tips om je gevoel van dankbaarheid te vergroten. Schrijf bijvoorbeeld aan het eind van iedere dag vijf zaken op waar je dankbaar voor bent.

Dankbaarheid is een ervaring van iets positiefs waar je niet zelf verantwoordelijk voor bent, wat je niet zelf hebt gedaan of bewerkt. Wat je onverdiend hebt gekregen, een cadeautje dus. En het is natuurlijk altijd leuk om zomaar een cadeautje te krijgen. Daar bij stil te staan, bij die positieve ervaring geeft je een goed gevoel.

Maar hoe goed ook, daar zou het eigenlijk niet bij moeten blijven.  Het schijnt wetenschappelijk bewezen te zijn dat het uiten van dankbaarheid juist ook heel goed is en jezelf ook echt goed doet. Volgens datzelfde onderzoek zijn mensen die dankbaarheid gaan uiten lichamelijk gezonder. En de positieve levenshouding die groeit heeft ook nog eens invloed op je relaties, die worden er beter van. En op hoe je kijkt naar de wereld om je heen, door een houding van dankbaarheid leer je ook steeds meer het positieve in de wereld te zien en te waarderen.

Zijn Nederlanders een dankbaar volk? Het is moeilijk daar in het algemeen iets over te zeggen. Soms zeggen mensen dankbaar te zijn voor hoe goed ze het hebben. Maar Nederlanders kunnen ook vreselijk klagen over de kleinste dingen. Het woord dankbaarheid kom je toch eigenlijk niet zoveel tegen. Je zou kunnen zeggen dat het een vooral een christelijk begrip is. Dankbaarheid naar God toe voor alle zegeningen en goede dingen waarvan je mag genieten. Maar dat heeft niet bij iedereen een positief gevoel achtergelaten. ‘Dankbaar moet je zijn’ zong Robert Long al, en dat klonk niet positief want gekoppeld aan nederig en klein en dankbaar moest je zijn terwijl het je misschien helemaal niet zo goed ging.

Maar zo is dat ook in het geloof natuurlijk niet bedoeld. Echte dankbaarheid heeft te maken met verwondering over de mooie dingen van het leven en de wereld. Het besef dat alles wat je hebt niet zomaar vanzelfsprekend is, of dat je daar zomaar ‘recht op hebt’. Het is goed en doet je goed om af en toe even stil te staan bij hoe goed je het hebt, bij de goede dingen en bij familie en vrienden in je leven. En dankbaarheid daarover laten merken doet niet alleen je zelf maar ook de ander of anderen goed.

De vakantietijd lijkt een goede tijd om te oefenen in dankbaarheid. En: om de tijd te nemen om die kaart of die brief te schrijven.

U bevindt zich hier: Home De Dominee Uit de Kerk op Ypenburg