Lezing Oude Testament Genesis 9: 8 – 17,

 

Evangelielezing Johannes 17: 20 – 26, Zingen: Lied 339 A

 

 

De regenboog is een veel gebruikt en aansprekend symbool.

Het is een natuurverschijnsel dat al van oudsher spreekt tot de verbeelding.

Een regenboog verbeeldt de verbinding tussen hemel en aarde en in veel culturen staat de regenboog voor een vriendelijk gebaar van de goden naar de mensen.

In onze tijd en cultuur is de regenboog met de zeven verschillende kleuren geworden tot het symbool van de diversiteit van mensen, verschillend maar toch bij elkaar horend.

Alle kleuren, alle soorten’ mensen mogen er zijn.

En zo is de regenboogvlag geworden tot symbool voor de homo en LHBTI gemeenschap.

Ook de vlag van Zuid-Afrika kent verschillende kleuren van de regenboog en Nelson Mandela en na hem bisschop Tutu noemden Zuid-Afrika na de apartheid de Rainbow Nation, om uit te drukken dat de verschillende volken samen wonen en bij elkaar horen in het nieuwe Zuid Afrika van na de apartheid, de scheiding tussen blank en zwart.

De regenboog is een symbool van hoop en zo bijvoorbeeld de naam geworden van een christelijke drugshulpverleningsorganisatie in ons land.

Ook heel algemeen roept een regenboog een positief gevoel op.

Veel scholen en kindercrèches heten ‘De Regenboog’, om uit te drukken dat alle kinderen, hoe verschillend misschien ook, erbij horen, bij elkaar horen om samen te spelen en op te groeien.

Om dat ‘samen’ hopelijk ook later als ze groot zijn in de maatschappij zo vorm te kunnen geven.

 

De regenboog is een bijzonder natuurverschijnsel en ontstaat als het regent en tegelijk de zon schijnt.

Waar het licht van de zon valt op het regenwater in de lucht, daarin ontstaan de prachtige kleuren.

Een regenboog wordt zichtbaar waar zon en regen samenkomen.

En hoe donkerder de lucht en de wolken, des te scherper de regenboog.

 

Je zou het kunnen zien als een beeld van heel het menselijke bestaan, waarin vreugde en verdriet, blijdschap en tranen beiden voorkomen, soms zelfs tegelijk naast elkaar bestaan.

En als in een moeilijke tijd van verdriet of zorgen er toch ook vreugdevolle dingen gebeuren, mooie ontmoetingen, goede gesprekken, nog diepere verbondenheid en het delen van liefde,

een kaartje of bezoek als gebaar van meeleven,

of de geboorte van een kind, de lach of het plezier van je kleinkind,

dan kan dat, juist in het samenvallen van die tegenstelling van verdriet en vreugde, een teken van bemoediging en moed en hoop zijn.

 

Vanuit het Bijbelverhaal van vanmorgen over de regenboog mogen we dat ook herkennen in ons leven.

Dat op de donkere wolken die zich in het leven kunnen voordoen, donkere wolken van verdriet, tranen, dreigende wolken van ernstige ziekte die zich samenpakken,

dat daarop het licht van God valt.

God is immers Licht, het licht dat God roept op de eerste scheppingsdag, in de duisternis en doodsheid die er op de aarde was,

daar roept God licht dat leven mogelijk maakt, licht voor de mens om in te leven.

Dat licht roept Gods steeds weer en valt over ons leven en in onze soms zo donkere werkelijkheid.

Daar wordt, als een regenboog bij zon en regen, God zichtbaar, mogen we Gods aanwezigheid ervaren.

Zoals we straks in het lied zullen zingen:

Wie gebogen is op aarde
en het zout van tranen kent,
wie in nacht geen dag ontwaarde
en het licht haast was ontwend,
krijgt een handdruk van de hemel
ereboog van hoop en moed.

Een prachtig beeld en symbool vanuit ons Bijbelverhaal van vanmorgen.

Waar God tegen Noach zegt:

‘Ik plaats mijn boog in de wolken, het teken van het verbond tussen mij en de aarde’.

Het verbond waarin God belooft dat nooit weer alles wat op aarde leeft door een watervloed zal worden vernietigd.

Vanuit dit Bijbelverhaal is de regenboog voor ons geworden tot een teken van hoop.

 

Maar, opvallend is, is dat God de regenboog niet aan Noach, aan de mens geeft als teken.

God maakt de boog tot een teken voor zichzelf.

Heel treffend wordt het beschreven dat God zegt:

‘Wanneer ik de wolken samendrijf boven de aarde en in die wolken de boog zichtbaar wordt, zal ik denken aan mijn verbond met jullie en met al wat leeft, en nooit weer zal het water aanzwellen tot een vloed die alles en iedereen vernietigt’.

‘Als ik de wolken samendrijf’, als God zich misschien wel weer kwaad maakt over hoe wij mensen met de aarde en met elkaar omgaan,

als er donkere wolken zich samenpakken boven de wereld, boven het leven,……. dan is daar ook licht, Gods licht, God is immers licht.

En als dat licht valt op de met dreigend water vervulde lucht, op het donkere in het leven,  dan zal de regenboog verschijnen.

Zo houdt God zichzelf tegen, ‘niet nog eens de vernietiging’.

Zeven keer, zoals de zeven kleuren in de regenboog, klinkt het woord ‘verbond’, al vertaalt onze vertaling het 1 keer met belofte,

zeven, een Bijbels heilig getal, dat staat voor compleetheid.

Drie keer noemt God de boog als teken van het verbond, drie keer, zeker en vast.

Samen 10, ook weer het getal van compleetheid en volheid.

 

Een prachtige belofte dus, dat ons vertrouwen mag geven voor het leven.

Geen garantie, geen zekerheid dat er geen donkere wolken meer zullen zijn in je leven, of boven onze samenleving en wereld.

Noach is nog maar net uit de ark, de aarde is nog maar net drooggevallen, of het begint al weer te regenen – anders was er immers geen regenboog te zien geweest.

Regenwolken, donkere, zelfs dreigende wolken kunnen zich in het leven voor blijven doen, daar is Gods verbond geen garantie tegen.

Maar wel de belofte van Gods trouw, dat altijd Gods licht en aanwezigheid er ook zal zijn.

 

En daarmee mogen we dan ook de verbinding leggen naar deze zondag vandaag: ‘Wezenzondag’, naar de woorden van Jezus : ‘Ik laat jullie niet als wezen achter’.

Jezus belooft de komst van de Heilige Geest voor de tijd dat hij niet meer bij zijn leerlingen zal zijn.

De Heilige Geest als Gods werkzame aanwezigheid,

adem, kracht en bezieling voor de leerlingen, voor ons leven, vertrouwen dat we niet alleen zijn.

Regenboog en duif als tekenen van Gods aanwezigheid, hoop, geestkracht en vrede.

Gods Verbond met mensen, waarin Jezus ook ons heeft laten delen.

 

Het is goed om daarbij te bedenken dat God dit verbond sluit met de mensen, maar ook met alle levende wezens en heel de aarde.

God zegt tegen Noach:

‘Ik sluit een verbond met jullie en je nakomelingen, en met alle levende wezens die bij jullie zijn: vogels, vee en wilde dieren, met alle dieren op aarde. Nooit weer zal er een zondvloed komen om alles wat leeft, om de aarde te vernietigen.’

God belooft het voortbestaan van mens en dier en aarde te beschermen.

En als wij mee willen doen in dat verbond, als wij daarbij goede verbondspartners willen zijn, dat betekent dat dat we niet alleen voor onszelf en elkaar moeten zorgen, maar ook voor heel de schepping, alle dieren, heel de aarde.

 

Gods verbond geeft ook ons verantwoordelijkheid.

En dat wordt misschien nog meer duidelijk als we bedenken dat eigenlijk in ons verhaal over Noach helemaal geen sprake is van een regenboog, dat woord klinkt helemaal niet,

maar alleen van een boog.

Drie keer het woord ‘boog’: ‘ik plaats mijn boog in de wolken’, ‘de boog die zichtbaar wordt’ en ‘als ik de boog in de wolken zie verschijnen zal ik denken aan het eeuwigdurende verbond’.

En dat kan ook een andere boog zijn dan de regenboog waar wij direct aan denken.

Het Hebreeuwse woord dat hier voor ‘boog’ gebruikt wordt komt 76 keer in de Bijbel voor,

72 keer betekent het strijdboog en komt het voor in oorlogsverhalen waarin de boog staat voor de macht en de kracht van de eigenaar.

In het Midden-Oosten hoorde de strijdboog bij helden en goden.

Na een oorlogsstrijd overhandigde degene die overwonnen was zijn strijdboog aan de overwinnaar, een letterlijk ontwapenend gebaar,

met het overhandigen van die boog werd een deel van de macht over gegeven, vrede en vriendschap gesloten.

Zo sluiten bijvoorbeeld  David en Jonathan vriendschap, Jonathan geeft David zijn wapen, zijn boog, als een teken van vertrouwen.

 

Vanuit die betekenis van boog krijgt het verhaal van de verbondssluiting van God met Noach ook nog een andere betekenis.

Als God zijn boog in de wolken plaatst,

-  omgekeerd dus onschadelijk gemaakt, nooit meer zal God vernietigende pijlen afvuren, -

dan geeft God daarmee ook aan dat God zijn macht wil delen,

dat God vertrouwen geeft aan de mens.

De macht en daarmee de verantwoordelijkheid over de aarde is geen zaak van God alleen, God wil dat de mens daarin mee doet.

Door het verbond van God met Noach en daarin met de mensen, worden wij nu zelf ook verantwoordelijk voor de aarde, voor elkaar en alle levende wezens.

 

Op mijn werkkamer hangt nog steeds een sjaal in regenboogkleuren met daarop het motto van het conciliair proces waar in de 80-er jaren door de Wereldraad van Kerken toe opriep. :

inzet voor vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping.

Dat is de opdracht die God al in het scheppingsverhaal in handen van de mens legt, om de aarde te bewerken en te bewaren als goede rentmeesters.

Dat is de verantwoordelijkheid die God hier, na de herschepping na de zondvloed, deelt met de mens, met ons,

de verantwoordelijkheid voor mens en dier en heel de aarde, schepping en milieu.

Om níet de aarde, het milieu, diersoorten te vernietigen en te laten uitsterven.

Opwarming, klimaatveranderingen, smeltende ijsgebieden, ontbossing.

Om níet volken, bevolkingsgroepen elkaar te laten bestrijden, steden te vernietigen.

Miljoenen mensen op de vlucht, opvangkampen vol kinderen zonder toekomst.

Om níet de kloof tussen arm en rijk, sterken en zwakken steeds meer te laten groeien, zoveel mensen die zich in de steek gelaten voelen, overbodig, te duur, te oud, nutteloos, opgebrand.

 

Verantwoordelijkheid om te proberen de goede keuzes te maken, ieder geval daarover na te denken en over de gevolgen van ons doen en laten.

Verantwoordelijkheid voor elkaar, de mensen naast en dichtbij ons, en ook voor onszelf.

Ruimte gunnen om te leven, om jezelf te mogen zijn, zorgzaamheid, steun en meeleven voor wie dat nodig heeft.

 

Zo leven met elkaar in de ruimte van het verbond van God met ons,

met de regenboog als teken van Gods aanwezigheid en zegen,

met de belofte van Gods Geest die waait over deze wereld zoals we dat volgende week met Pinksteren zullen vieren.

En vanuit de liefde van God die wij in Jezus hebben leren kennen, die ons liefhad en zo ons de liefde heeft geleerd.

 

Leven onder de regenboog, kleurrijk,

aangeraakt door de boog van God

die de mensen, ons mensen mensen maakt.

En ons laat weten: Mensenlief, wat ben je goed!

 

Volgende kerkdienst

Eerstvolgende kerkdienst is op
Zon 25 November om 10:00 uur in De Toevlucht

Informatie bij deze dienst:

Laatste zondag kerkelijk jaar
Dienst van Schrift en Tafel

Voorganger: Ds. A. Minnema
Ouderling van dienst: Ada vd Ster