Agenda komende week

Woensdag 22 November 18:45-19:45
catechese Philadelphia (Vuistbijl); -


Woensdag 22 November 20:00-22:00
wijkkerkenraad -


Donderdag 23 November 18:45-19:45
catechisatie 12-15 -


Dinsdag 28 November 20:00-21:30
Cantorij - De Toevlucht

Zondag 3 September 2017

Vandaag een uitloop van de Chagallreis afgelopen week naar een aantal glasramen van Chagall en tegelijk een voorproefje van het jaarthema voor komend seizoen : ‘Kunst in de kerk’.

Na zijn 70ste is de joods-russische schilder Mark Chagall nog begonnen aan het schilderen van glasramen, o.a. in Reims, Metz, Sarrebourg, Zurich, New York en ook Jeruzalem.

En de laatste ramen, die hij niet meer helemaal af heeft kunnen maken, zijn in de Stefanskerk in Mainz.

Tot zijn 97ste jaar heeft hij daaraan gewerkt.

 

Vanuit de vele schilderijen en prachtige ramen van Chagall was een ruime keus voorhanden, maar vanwege de avondmaalsviering staat vandaag een afbeelding centraal die Chagall maakte voor de Stefanskerk van Genesis 18: de ontmoeting en maaltijd van drie mannen bij Abraham en Sara.

 

Lezing Oude Testament Genesis 18: 1 – 15,



De St Stefankerk in Mainz is in de tweede wereldoorlog meerdere keren beschoten en gebombardeerd, bij de bevrijding stonden alleen nog de buitenmuren overeind.

In de jaren 50 werd de kerk herbouwd met witte noodramen omdat het geld op was.

Tot priester Mayer werd benoemd, kunstliefhebber, en de gedachte kreeg dat van deze kerk een boodschap uit moest gaan, het moest een teken worden van verzoening tussen Duitsland en Frankrijk.

En ook een teken voor de dialoog, het gesprek tussen joden en christenen.

Een teken tégen de tijdgeest.

‘De ziel komt tekort, vond Mayer, in deze tijd van harde techniek en economie.

De ziel heeft behoefte aan warmte in een koude wereld.

En er is maar één die de gloed van de liefde in de kerk kan doen ontvlammen: Marc Chagall.

 

Chagall wilde eerst niet, na de oorlog met de Holocaust had hij nog nooit een grote opdracht uit Duitsland aangenomen, en daarbij voelde hij ook dat zijn krachten afnamen.

Maar toen medewerkers van Chagall hem een film van de kerkruimte lieten zien, met het prachtige licht dat in de kerk door de ramen viel en de perfecte verhoudingen van de ruimte,  toen leefde Chagall op :

‘dit is een geschenk van de hemel, dit mag ik niet laten liggen’.

Zo begon Chagall, 90 jaar aan het grote project, hij  werkte vanuit zijn atelier thuis, zelf heeft hij de kerk nooit bezocht, hij stierf op 97 jarige leeftijd.

Chagall wilde met de ramen van de Stefankerk verzoening symboliseren tussen Frankrijk en Duitsland, tussen Joden en Christenen.

Zo zijn ze een vredesboodschap voor het naoorlogse Europa.

 

Chagall maakt meerdere ramen, waarin de grote verhalen uit Genesis en Exodus in beeld zijn gebracht.

De kleur blauw overheerst : de kleur die rust uitstraalt en de kleur is van de mysterieuze blauwe hemel.

De vele Bijbelse taferelen worden omringd door vele sierlijke engelen, engelen nemen een belangrijke plaats in in het werk van Chagall als verbinding tussen hemel en aarde.

Zo voert Chagall de bezoeker in de geheime en mystieke wereld van God en zijn schilderingen geven zicht op de levende relatie en de verbondemheid tussen God en mensen.

 

Eén van de bekende verhalen die Chagall heeft geschilderd is de ontmoeting van Abraham met drie mannen en de maaltijd die hij hen aanbiedt.

De maaltijd heeft ook in de joodse traditie een belangrijke plaats.

We zien Abraham links in het blauw, daarbij 3 figuren met vleugels.

Zijn het engelen ?

Is het God en twee engelen?

Wij als lezers horen direct in het eerste vers dat het God is die aan Abraham verschijnt.

Maar voor Abraham zijn het drie mannen, vreemdelingen, die hij gastvrij uitnodigt.

Pas in de loop van het verhaal blijkt ook aan Abraham dat God één van de drie mannen is.

 

De nadruk wordt in het begin van het verhaal gelegd op de grote gastvrijheid van Abraham voor de drie vreemdelingen.

Engelen of God gastvrij ontvangen, dat wil iedereen wel, maar vreemdelingen?

Zoals Abraham dat doet.

Die gastvrijheid heeft in de joodse traditie grote waarde en zo is Abraham een zegen voor mensen.

En een voorbeeld van gastvrijheid dat doorklinkt tot in het nieuwe testament.

Abraham doet wat Jezus later zal zeggen in Matteüs 25:

‘Ik ben een vreemdeling geweest en jij hebt mij gehuisvest’.

En ook zoals Hebreeën 13 het zegt:

‘Houd de onderlinge liefde in stand en houd de gastvrijheid in ere, want zo hebben sommigen zonder het te weten engelen ontvangen’.

Het is het besef, dat door heel de Bijbel heen klinkt, dat in de ander, de naaste, God zelf naar ons toekomt.

Gastvrijheid als een vorm van dagelijkse, praktische eredienst aan God, die de vreemdeling in ons midden is.

We mogen God herkennen in een gewone menselijke ontmoeting,

zoals we in mensen soms een engel mogen herkennen en daarin God, Gods nabijheid.

God die aandacht heeft voor de zorgen en het verdriet van mensen, zoals in het Bijbelverhaal het verlangen van Abraham en Sara naar een zoon.

 

Centraal in het verhaal staat dan ook de belofte van een zoon, daarmee zal het verlangen van Sara vervuld worden.

En daarin de belofte van God aan Abraham dat hij tot een groot volk zal worden.

Zo zal de geschiedenis van God met mensen verder gaan, niet door menselijke kracht en potentie, maar als geschenk van God zelf.

Zoals we dat vaker zien in de Bijbel waar onvruchtbare vrouwen toch, naar Gods belofte en geschenk, een kind krijgen.

En natuurlijk in Maria die zwanger wordt door de Heilige Geest.

God doet de heilsgeschiedenis doorgaan.

 

In het raam van Chagall zien we Abraham zitten aan tafel met tegenover hem één van de engelen waarin we God mogen zien, met de twee andere engelen.

Brood en wijn staat op tafel.

Chagall heeft deze afbeelding geplaatst helemaal aan de voet van het middelste raam,

vlak boven het hoogaltaar van de kerk,

daar waar de priester de mis opdraagt en bij brood en wijn voor de eucharistie de gebeden uitspreekt.

Zo wordt verbinding gelegd met de maaltijd van de Heer, de eucharistie of het avondmaal dat wij vieren, en de maaltijd die Abraham houdt met zijn goddelijke bezoekers,

een heilige maaltijd thuis.

Chagall heeft zo een teken van hoop neergezet voor de toekomst, een teken van hoop in de dialoog en toenadering tussen jodendom en christendom.

Samen, joden en christenen, mogen we zitten rond de tafel van gemeenschap met God en delen in Gods heil.

 

In een ander schilderij van Chagall over dit verhaal staat Abraham terzijde, links.

Terwijl in een beroemde icoon van Roebljov bij dit verhaal we alleen de drie engelen zien.

Maar in deze afbeelding van Chagall zit Abraham hier zelf met één van de engelen, met God aan tafel.

Sara, links boven, is net als de engelen rood gekleurd, rood is de kleur van de belofte, van hoop en verwachting tegen de vanzelfsprekendheid in.

 

Opvallend zijn de handen van Abraham en van de engel aan tafel, van God.

De open handen symboliseren het geven en ontvangen tussen God en mens.

Zoals wij dat vandaag mogen vieren in het avondmaal.

Brood en wijn of druivensap ontvangen en geven als teken van Christus lichaam en bloed,

van Gods heil, goddelijke vergeving en liefde, verbondenheid met God en met elkaar.

En wat wij van God ontvangen aan liefde en genade, kunnen wij weer geven en doorgeven aan elkaar, aan wie op ons pad komt:

Ontvangen en geven : Liefde, verzoening, gemeenschap en verbondenheid.

 

U bevindt zich hier: Home De Dominee Preken Zondag 3 September 2017