Zondag 4 juni 2017, Pinksteren

Lezing Oude Testament Joël 2: 21 – 3 : 5,

 

Lezing Nieuwe Testament: Handelingen 2: 1 – 11,

 

 

 

De discussie over Pinksteren is weer losgebarsten.

Nou ja, losgebarsten is een groot woord, maar in dagblad Trouw staan deze week verschillende artikelen en ingezonden brieven over Tweede Pinksterdag.

Een paar theologen pleiten ervoor om Tweede Pinksterdag als vrije dag in te ruilen voor het islamitische Suikerfeest,

om dát een vrije dag te laten zijn, vanwege de vele moslims die ons land wonen.

Op de kerkelijke kalender bestaat tweede Pinksterdag niet en het is voor de meeste mensen niet veel meer dan een gelegenheid om te gaan proefkamperen of de meubelboulevard te bezoeken.

En, zeggen deze theologen: in het noodzakelijke zoeken in ons land naar verbindingen dwars door verschillen heen, kun je het Pinksterfeest en het Suikerfeest heel goed met elkaar verbinden.

Beiden zijn het feesten van diversiteit en veelkleurigheid.

Op het Bijbelse Pinksterfeest worden grenzen doorbroken, grenzen van taal – we hebben het met de kinderen geoefend - en daarmee ook grenzen tussen volken.

‘Wij allen horen hen in onze eigen taal spreken over Gods grote daden’ zeggen de buitenlandse vreemdelingen in Jeruzalem.

Waar je elkaar kunt verstaan, al is het met gebaren en met handen en voeten, daar ontstaat verbinding, verbondenheid.

 

Ook het Suikerfeest is een feest van verbondenheid over grenzen heen.

Op dit feest, dat de Ramadan, de vastentijd afsluit, nodigen moslims hun buren en vrienden, mensen van buiten de eigen kring, vaak ook niet-moslims, uit voor de feestelijke iftarmaaltijd.

Grenzen, ook godsdienstige grenzen, worden doorbroken.

En hopelijk leren we elkaar, als moslims en niet-moslims en christenen, dan ook beter kennen en ‘verstaan’ en begrijpen.

 

Vanwege die overeenkomst tussen Pinksteren en het Suikerfeest, het doorbreken en opheffen van grenzen zou het, aldus de theologen, een gebaar van verbinding zijn, om tweede Pinksterdag in te ruilen voor het Suikerfeest.

 

Over die discussie is het laatste woord vast nog niet over gezegd en geschreven.

En los van de uitkomst en je mening over die discussie,

het is mooi dat in deze tijd van tegenstellingen tussen de godsdiensten en zelfs van angst voor de isalm vanwege de aanslagen,

dat nu eens de nadruk wordt gelegd om wat ons verbindt.

 

Die verbinding, bezien vanuit het Pinksterfeest, is er ook zeker met het joodse geloof.

Afgelopen week, 30 en 31 mei heeft ook het jodendom het joodse Pinksterfeest gevierd.

Dat ligt niet altijd zo dicht bij ons Pinksteren.

Dat datum van ons Paasfeest wisselt ieder jaar en ook die van het joodse Paasfeest, Pesach en daarmee verschuift ook voor beide godsdiensten het Pinksterfeest.

Maar de wortels van ons Pinksteren liggen in het joodse Pinksterfeest.

 

Het Pinkstergebeuren waar Handelingen 2 over schrijft viel samen met het joodse Pinksterfeest, daarom waren er zoveel mensen met verschillende herkomst en verschillende talen in Jeruzalem.

Het joodse Pinksterfeest valt precies 7 weken na het joodse Paasfeest, Pesach, waarop het joodse volk de bevrijding uit Egypte herdenkt.

Zeven weken, daarom heet het ook wel het Wekenfeest,

en ook 50 dagen: 7 weken x 7 dagen + 1,

daarom de naam Pinksteren, van het Griekse woord voor 50 : Pentacosta.

Behalve als oogstfeest viert het volk Israël op het Pinksterfeest ook dat God 50 dagen na de uittocht uit Egypte een verbond sloot met het volk, bij de berg Sinaï, waarbij Mozes op de berg de Tien Geboden ontvangt.

Volgens de joodse traditie zijn die Tien Geboden door engelen in 70 talen vertaald, het aantal dat in de Bijbelse symboliek staat voor alle volken van de wereld.

God sluit zijn verbond niet alleen met Israël, maar met alle volken.

Ook in het joodse Pinksterfeest worden de grenzen van het eigen volk doorbroken.

 

Iemand heeft erop gewezen dat Lucas in Handelingen 2 zeven volken en tien landen noemt,

7 x 10 = weer 70, completer kan het niet in de symbooltaal van de Bijbel.

Joden uit alle volken van de wereld waren aanwezig.

Het verbond, het heil van God is bestemd voor heel de wereld.

 

Mooi is het dat het doorbreken van grenzen een rol speelt in alle drie grote godsdiensten: jodendom, islam en christendom.

Dat kan ons als godsdiensten met elkaar verbinden.

 

Pinksteren is, vanuit het joodse geloof, dus ook het feest van de Tien Geboden.

Het volk Israël ontvangt bij de berg Sinaï de wet, de tien geboden van God.

Niet iedereen heeft daar positieve associaties en gedachten bij.

Nog steeds leeft het beeld van kerk en geloof dat het onvrijheid geeft, dat je van alles niet mag of juist wel moet, het geloof als een stelsel van regels waar je je aan moet houden.

Tien Ge-boden:

Niet op zondag fietsen of schaatsen, of een ijsje eten.

Je ouders moeten eren, en dat werd dan vertaald met ‘moeten gehoorzamen’.

Een gebod dat heel wat kinderen veel last en verdriet heeft gegeven.

 

De Tien Geboden worden vaak vooral geassocieerd met onvrijheid.

Daarom is het mooi om daar een andere uitleg naast te zetten.

De Tien Geboden staan volgens het Bijbelverhaal op twee stenen tafels gegraveerd.

Een rabbijn geeft aan dit woord ‘graveren’ een bijzondere uitleg, door er in het hebreeuwse woord één letter aan te veranderen:

Lees in plaats van ‘charut’ dat gegraveerd betekent, het woord ‘cherut’, dat betekent ‘vrijheid’.

Want zegt deze rabbijn: ‘iemand zal pas echte vrijheid vinden door te leven volgens de regels van Gods wet’.

Het volk Israël is bevrijd uit Egypte, ze zijn geen slaven meer.

Maar met die bevrijding was het er nog niet, het volk had nog een lange weg te gaan, zelfs 40 jaar voordat het het beloofde land kon binnen gaan.

Want vrijheid is meer dan geen overheersing of onderdrukking, geen oorlog,

vrijheid krijgt pas werkelijk betekenis als daar invulling aan wordt gegeven in een leven in vrijheid.

Dat je ruimte ervaart om jezelf te kunnen zijn, je leven invulling te geven zoals dat bij jou past en bij jou levensovertuiging, en dat je die ruimte ook aan anderen kunt gunnen en geven.

 

Wij hechten veel waarde aan vrijheid, het komt niet voor niets steeds weer terug in de mensenrechten en in de grondwet:

Vrijheid van meningsuiting, van geloof, geweten, onderwijs, vrijheid om je zelf te mogen zijn, en noem maar op.

Ieder mens heeft het recht om te leven in vrijheid.

Maar vrijheid is meer dan de afwezigheid van overheersing, is meer dan leven zonder regels, verplichtingen of beperkingen.

Want dat kan ook zomaar chaos worden, waarin iedereen maar doet wat hij of zij wil en goeddunkt.

Onbeperkte vrijheid is onmogelijk, waar alles mag en kan is iedereen vogelvrij, daar wint de sterkste en de machtigste en worden mensen beschadigd.

We zien het tegenwoordig bijvoorbeeld in het gebruik van de Social Media waar, met een beroeps op vrijheid van meningsuiting, ‘ik mag toch zeggen wat ik wil’ de vreselijkste beledigingen en zelfs bedreigingen worden geuit.

Waardoor mensen zich juist onvrij en angstig voelen.

 

De vrijheid van de één altijd wordt altijd begrensd door de vrijheid van de ander.

Echte vrijheid is juist het vermogen om met elkaar, met anderen samen te leven, zo dat iedereen ruimte voelt om zichzelf te kunnen zijn.

Door met elkaar rekening te houden, door met respect en zorgzaamheid voor elkaar om te gaan en zo samen een goede samenleving en toekomst op te bouwen.

En daar zijn ook afspraken en regels en wetten voor nodig.

Daarom die verbinding, zoals de rabbijn die mooi legt, tussen de Tien woorden en ‘vrijheid’.

De Tien Geboden zijn woorden die richting wijzen tot een samen te leven in vrijheid, welzijn en vrede.

 

En zoals die Woorden, richtingwijzers voor ons leven, eens geschreven zijn op de stenen tafelen, ons door Jezus zijn voorgeleefd,

worden ze nu door de heilige Geest geschreven in onze harten.

Ontvangen wij inspiratie en bezieling om vanuit die woorden te leven.

Paulus schrijft: ‘Waar de Geest van de Heer is, is vrijheid’, en : ‘jullie zijn geroepen om vrij te zijn’.

En Paulus verbindt daarbij die vrijheid met liefde: ‘door elkaar te dienen in liefde’.

 

De Geest van vrijheid is de geest van liefde.

Waar wij, waar mensen willen leven in die geest daar vallen grenzen weg,

daar worden we verbonden met elkaar over grenzen heen en is openheid om elkaar te leren kennen, verstaan en begrijpen.

Dat is de geest, de spirit, die onze wereld van individualisme, hokjes denken, wij en zij, tegenstellingen, vooroordelen en vijandsbeelden, dringend nodig heeft.

Dan pas kunnen we echt in vrijheid met elkaar leven.

Door de kracht van de Geest van liefde die verbondenheid schept.

Goddelijke liefde die de wereld begroet.

 

U bevindt zich hier: Home De Dominee Preken Zondag 4 juni 2017, Pinksteren